حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )
64
تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )
أشعرى كويند ، و بذين معروفست ، و به درب جبّانه « 1 » نيز معروفست . و پنجم : راه جبال قم است : و آن درب حسن بن علىء بن آدم أشعرى « 2 » است . و ششم : راه قاسان « 3 » : كه آن درب قاسان است ، معروف و مشهور بولد أحوص بن سعد أشعرى . و قم را به غير از اين شش درب و راه ، هفت درب ديكر است « 4 » : اوّل : درب قريهء جمر « 5 » .
--> ( 1 ) . جبّانه : گورستان . ( 2 ) . بنا به گفته تاريخ قم در پايان ( فصل سوم از باب اول ) اشعريان باروى قم را از درب نصر ( در شمال پل بكجه و مسجد جامع كهن قم ) تا درب حسن بن على اشعرى بكشيدند ، بگونهاى ( كه رودخانه بر يك طرف افتاده بود ) ، يعنى رودخانه در سمت غرب آن قرار داشت ، از اين رو مىتوان گفت راه جبال قم در جنوب قم كهن ، و در ميان راه عراق و راه كاشان قرار داشته ، و احتمالا از نزديكى روستاى مالون ( بقعه شاه احمد قاسم كنونى ) مىگذشته ، و به سمت كوهستانهاى واقع در جنوب و جنوب شرق قم مىرفته است . ( 3 ) . از موقعيتهايى جغرافيايى كه مردم قم همچنان نام و مسير آن را مىدانند ( همچون دروازه رى ) دروازه كاشان است ، اين دروازه در مشرق شهر قم و در نزديكى بقعه على بن جعفر عليهما السلام قرار داشته است ، و تا كنون محله پيرامون بقعه با نام درب بهشت يا درب كاشان در ميان مردم قم مشهور است . ( 4 ) . احتمالا اين هفت درب همان دروازههاى هفت آباديى است كه در دشت قم بوده ، و پس از بهم پيوستن آنها شهر قم برپا گرديد ، و بعدها برغم ساختن دروازههاى بزرگ و عمومى شهر ، اين دربها همچنان به عنوان خروجيهاى فرعى مورد استفاده بوده ، و نويسنده تاريخ قم اين دربها را به ترتيب برشمرده است ، بدين گونه كه از نقطه شمال شهر قم آغاز كرده است ، و سپس دربهاى غربى و جنوبى و شرقى را آورده است ، نخستين دربها درب جمر ، و سپس درب سهلويه كه در شمال غربى و در راه ساوه كه بالاتر از مسجد جامع كهن و پل بكجه در كميدان قرار داشته ، و ديگر دربها . ( 5 ) . درباره موقعيت جغرافيايى اين روستا در ( تاريخ مذهبى قم : ص 59 ) آمده است : ( گمر ( بر وزن هنر ) كه اين كلمه در تاريخ قم به صورت جمر ذكر شده ، و گمر در تعريب جمر گرديده است ،